Laaggeletterden beheersen de lees- en schrijfvaardigheden zo slecht dat zij niet in staat zijn om goed te functioneren in de maatschappij. Laaggeletterden hebben moeite om hun eigen doelen te realiseren en kunnen hun kennis en vaardigheden niet zelfstandig verder ontwikkelen.
- 1,5 miljoen Nederlanders in de leeftijd van 16 tot 65 jaar is laaggeletterd
- 2/3 van de laaggeletterde volwassenen in Nederland is autochtoon
- 6% van de werkenden – een op de vijftien werknemers – heeft grote moeite met lezen en schrijven
- 23% van de mensen in de leeftijd van 56 tot 65 jaar is laaggeletterd
- 32% van de mensen in de laagste inkomenscategorie is laaggeletterd
Ook onder jongeren komt laaggeletterdheid voor of ligt dit op de loer:
- 25% van de leerlingen in groep 8 heeft een leesachterstand van twee jaar
- 30% van de jongeren in het MBO, niveau 1 en 2, is laaggeletterd
- Kinderen tot 1 jaar worden nauwelijks voorgelezen (slechts 36%) terwijl dit de taalontwikkeling erg stimuleert
- 42% van de kinderen leest thuis nooit
Relatie tussen geletterdheid en gezondheid
Uit Amerikaans onderzoek blijkt dat van alle factoren die iemands gezondheid kunnen voorspellen (leeftijd, inkomen, arbeidsstatus opleidingsniveau en etnische achtergrond), de beheersing van lees- en schrijfvaardigheden de beste voorspeller is. Hoe hoger het niveau van geletterdheid, des te groter de kennisvergaring, en daarmee de kans om de juiste keuzes in het leven te maken.
Uit Nederlands onderzoek blijkt ook dat aandoeningen als astma en chronische bronchitis, kanker, hart- en vaatziekten, diabetes, hartinfarct en migraine meer voorkomen onder laaggeletterden dan onder mensen met goede lees- en schrijfvaardigheden. Ook blijkt geletterdheid van invloed op:
- de frequentie van het zorggebruik.
- de duur van het ziekenhuisverblijf.
- de mate van correct medicijngebruik.
- psychische problemen.
- de eigen gezondheidsperceptie.
Het uitbannen van laaggeletterdheid levert, naast persoonlijke winst, een jaarlijkse kostenbesparing op van naar schatting 20 miljoen euro op huisartsenzorg en 41 miljoen euro op ziekenhuiszorg .
Meer lezen?
- Laaggeletterdheid te lijf. Advies van de Gezondheidsraad / 2011
- “Stil vermogen” door Groot W. & Maassen van den Brink H. Een onderzoek naar de maatschappelijke kosten van laaggeletterdheid. Den Haag: Stichting Lezen & Schrijven; 2006.
- Artikelen van Kees Vernooy. Kees Vernooy neemt een vooraanstaande plaats in op het gebied van leesonderwijs. Waarom goed leesonderwijs en met name het werken van de woordenschat belangrijk is, heeft Vernooy uiteengezet in diverse artikelen. Leesbevordering is hierbij het sleutelwoord.
- Artikel over laaggeletterdheid en beperkte gezondheidsvaardigheden. Door internist-endocrinoloog Marcel Twickler en anderen. Twickler publiceerde diverse onderzoeken over dit onderwerp.
- U houdt de folder op zijn kop / I. Lutke Schipholt / Medisch Contact /2010
- Zijn uw patiënten gezondheidsvaardig? / Th. B. Twickler / MedNet / 2011
Alliantie gezondheidsvaardigheden
In september 2010 is de Alliantie Gezondheidsvaardigheden gevormd. Inmiddels tekenden ruim vijftig organisaties in en rondom de gezondheidssector de intentieverklaring ‘Gezondheidsvaardigheden Hoog op de Agenda’. Hiermee spreken zij de ambitie uit om het belang van gezondheidsvaardigheden waar mogelijk te agenderen, te beginnen binnen de eigen organisatie. Misschien ook iets voor uw organisatie? Meer informatie over de alliantie is hier te vinden.
